භවය යන වචනයේ අර්ථය කුමක් ද?

Abhidhamma discussions (අභිධර්ම සාකච්ඡා).
Post Reply
kamal
Posts: 21
Joined: Thu Nov 26, 2020 12:11 am

භවය යන වචනයේ අර්ථය කුමක් ද?

Post by kamal »



භවය යන වචයේ අර්ථය කුමක් දැයි කෙරෙන සාකච්ඡාවක් ඉහත දැක්වෙන වීඩියෝවේ කාලය 00:22:38 පමණ සිට ඉදිරියට දකින්න පුළුවන්. එහිදී භවය යන වචනය නොයෙක් අර්ථයන්ගෙන් යෙදෙන බවත් එය එක් අර්ථයකින් ගත නොහැකි බවත් කියැවෙනවා.

මමත් භවය යන වචනය කෙබඳු අර්ථයන්ගෙන් සූත්‍රවල යෙදෙනවාද යන්න කාලයක් පුරා පරික්ෂාකරමිනුයි ඉන්නේ. දහම් විමසන අන් අයගේ ද අදහස් දැනගැනීමට ඒ ගැන අදහස් ඉදිරිපත් කිරීමට කැමතියි.

එහිදී භවය යන වචනයේ අර්ථය "පැවැත්ම" ලෙස ගැනීම කෙතරම් දුරට ගැළපේද, යම් නොගැළපීම් ඇත්නම් ඒ මොනවා ද යන්න ගැන අන් අයගේ ද අදහස් දැනගැනීමට කැමතියි.

අභිධර්ම පිටකයේ භව යන්න කම්මභව සහ උපපත්තිභව ලෙස බෙදා දැක්වෙනවා. භවය යන්න "පැවැත්ම" ලෙස ගතහොත් එම වචනවල අර්ථය මෙසේ ගත හැකියි:

කම්මභව: කර්ම පැවැත්ම
උපපත්ති භව: උත්පත්ති පැවැත්ම

ඒ ආකාරයටම භවය යන වචනය ධර්මයේ යෙදෙන වෙනත් ස්ථාන කිහිපයක් මේ අකාරයට විස්තර කරන්න පුළුවන්:

කාමභව: කාම පැවැත්ම
රූපභව: රූප පැවැත්ම
අරූපභව: අරූප පැවැත්ම

කාමතණ්හා: කාමයන් කෙරෙහි ඇති තෘෂ්ණාව
භවතණ්හා: පැවැත්ම කෙරෙහි ඇති තෘෂ්ණාව
විභවතණ්හා: නොපැවැත්ම කෙරෙහි ඇති තෘෂ්ණාව

පටිච්චසමුප්පාදයේ භවය යන වචනය යෙදෙන ආකාරය මෙසේ ගන්න පුළුවන්:

උපාදානපච්චයා භවෝ: අල්ලාගැනීම (ග්‍රහණය) නිසා පැවැත්ම වේ
භවපච්චයා ජාති: පැවැත්ම නිසා ඉපදීම වේ

ඉහත වීඩියෝවේ කියැවෙන පරිදි යම් අවස්ථාවන්හිදී භවය යනු නාම ධර්මයෝ ලෙස ගත හැකි යැයි ත්‍රිපිටකයේ යම් තැනක සඳහන්ව ඇත්නම් එහි අර්ථය "එකල්හි නාම ධර්මයෝ පැවැත්ම වේ." ("එකල්හි පැවැත්ම නාම ධර්මයන්ගෙන් සිදුවේ.") ලෙස ගන්න පුළුවන්.

විවිධ අර්ථයන්ගෙන් යෙදෙන පදයක් එක් අර්ථයකින් ගත හැකි යැයි දැක්වීම ධර්ම විකෘතියක්. එසේම එක් අර්ථයකින් ගත හැකි පදයක අර්ථය නොවටහාගෙන එය භාවිතා වන විවිධ ස්ථානයන්ට විවිධ අර්ථ දීමත් ධර්ම විකෘතියක්. මවිසින් ඉහත දක්වනු ලැබුවේ භවය යන වචනය එක් අර්ථයකින් ගත හැකිද යන්න පිළිබද මවිසින් සිතා බලන ලද සහ ගැළපුම් දැකිය හැකි යැයි දක්නා ලද ස්ථාන කිහිපයක්. එතෙකින් මා නිවැරදිම යැයි පවසන්න මා උත්සාහ ගන්නේ නැහැ. එහෙත් මේ පිළිබඳ ධර්මය විමසන අන් අයගේ ද අදහස් අගය කරනවා. විශේෂයෙන්ම "භවය" යන වචනය "පැවැත්ම" යන අර්ථයෙන් භාවිතා කිරීම නොගැළපෙන තැන් ත්‍රිපිටකයේ හෝ අටුවාවේ දැකිය හැකි නම් ඒ කවර ස්ථාන දැයි සහ නොගැළපෙන්නේ කවර ලෙසින් දැයි පෙන්වා දෙන්නේ නම් බෙහෙවින්ම ප්‍රයෝජනවත්.
Post Reply